Toplumsal medya platformlarının evrimi devam ediyor, değişiyor

Toplumsal medya platformlarının evrimi devam ediyor, değişiyor 1

İstanbul Bilgi Üniversitesi Bağlantı Fakültesi ve İNGEV (İnsani Gelişme Vakfı) iş birliğiyle hazırlanan “İnsani Gelişme Monitörü Araştırması”nın sonuçları açıklandı. Ülke çapında 26 vilayette 18 yaş üstü iştirakçilerle yapılan ve vatandaşların toplumsal medyaya yaklaşımını irdeleyen araştırma, toplumsal medyayı özgür hesaplarla dolu bir alan olarak algıladığını gösteriyor. Toplumun yüzde 56’sı toplumsal medyayı “özgür haber alma kaynağı” olarak tanımlıyor. Türkiye’nin yüzde 88’i toplumsal medyayı “ülkedeki değişik mevzular hakkında haber almak” ve “edinilen bilgilerin doğruluğunu araştırmak” için kullanıyor. Her 5 bireyden 3’ü toplumsal medyayı “kendi hayatındaki gelişmeleri paylaşmak” için tercih ediyor. 55 yaş ve üstü kesim, toplumsal medyayı “tanıdıklarının hayatıyla ilgili bilgi almak” için kullanırken, 18-34 yaş kümesi, toplumsal medyayı “kendi hayatındaki gelişmeleri paylaşmak” için kullanmaya daha yatkın görünüyor.

Türkiye’deki hanelerin yarısından fazlasında yüzde 57’lik bir hisseyle bilgisayar bulunuyor. İnternet kontaklı akıllı telefonu olanların oranı ise yüzde 80. Tekrar araştırmaya nazaran erişim ve toplumsal medya kullanım oranları yaş bareminin yükselmesiyle azalıyor. Araştırma erkeklerin ve yüksek sosyo-ekonomik kümelerin toplumsal medyada fikirlerini daha fazla paylaştığını ve bu platformlarda daha fazla iştirakçi olduklarını gösteriyor.

“Yeni irtibat araçları klasik mecraları yok etmiyor, dönüştürüyor”

Yeni medya araçlarında yazılı içerik azalırken görsel ve görüntü bazlı içeriğin yoğunluk artıyor. Görselin 20. yüzyıl ortalarından itibaren hâkim olmaya başladığını belirten İstanbul Bilgi Üniversitesi Bağlantı Fakültesi Dekanı Prof.Dr. Halil Nalçaoğlu, içinde bulunduğumuz periyotta yazılı içerik kullanımının görsel kullanımının gerisinde kaldığını kelamlarına ekledi. 2000’li yıllarla birlikte kullanıcıların tıpkı vakitte içerik sağlayıcı haline geldiğini ve bu yolla şimdiye kadar görülmedik hacimde içeriğin paylaşıldığını söz eden Prof. Dr. Nalçaoğlu; “Araştırmanın ortaya koyduğu değerli bir bulgu, bilhassa aşikâr bir yaşın üzerindeki nüfusun klasik olarak isimlendirilen radyo ve basılı yayınlara olan bağının sürmesi.  Bu manada görsel egemenliğinin de alt kırılmalarından kelam etmek mümkün. Bu bulgu kuramsal olarak yapılan bir tespiti de doğrulamaktadır: Yeni irtibat araçları ve platformları kendilerinden evvel gelen mecraları yok etmiyor, fakat onları dönüştürerek kendine bir yer ediniyor” dedi.

Toplumsal medyanın toplumun standart bağlantı aracı haline geldiğini söyleyen Nalçaoğlu, bilgi paylaşımı, kimlik oluşturma, fikir yayma, diğerlerini ikna etme, topluluk oluşturma üzere temel toplumsal fonksiyonların gelecekte toplumsal medya üzerinden süreceğini belirtti. Nalçaoğlu “Yazılım alanındaki gelişmeler, üretimin görece kolaylığı, donanım geliştirme ve üretimindeki yetkinlik ve nihayet pazarlama alanının bu yeni oluşumlara adaptasyonu sayesinde toplumsal medyayı son derece dinamik bir gelişim ve çeşitlenme sürecine sokuyor. Toplumsal medya internet teknolojisinin sunduğu altyapı sayesinde çok geniş bir içerik transferi imkanına sahip. İnternet aracılığı ile şekillenen hayatlarımız yeni normalimiz olmuş durumda” dedi.  

Taşınabilir erişim dijital uçurumu azaltıyor

Taşınabilir internet kullanımı dünyanın her yerinde olduğu üzere ülkemizde de irtibat ve etkileşim teknolojilerinin lokomotifi haline geldiğini vurgulayan Prof.Dr. Halil Nalçaoğlu, “Teknoloji gelişirken insanların fizikî hareketliliği artıyor. Temel toplumsal fonksiyonlar internet üzerinden gerçekleştiği için internete erişimin mekân-bağımlı olmaktan çıkması gerekiyordu, çıktı da. Dijital uçurum teknolojinin ötesinde toplumsal eşitsizliklerle sosyo-ekonomik, cinsiyete ve yaşa dayalı, coğrafik katmanlaşmanın bir sonucudur. Ülkemiz de de bu tablo tüm dünyada olduğu üzere kendini gösteriyor. Hayat dijitalleşirken dijital araçlara ve internete erişimin eşitsizliği mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştiriyor. Taşınabilir teknolojiler kısmen bu uçurumu dengeleyen bir fonksiyon görüyor” dedi.

Araştırmada yer alan öteki birtakım çıktılar ise şöyle: 

  • Bilgisayar sahipliği, konuttan internet erişimi ve interneti olan akıllı telefon sahipliği oranlarının en yüksek olduğu sosyo-ekonomik küme beklendiği üzere A ve B kümesi (Sırasıyla %84, %89 ve %97). 
  • C1, C2, D ve E kümelerine ilerledikçe, bu oranların düştüğünü gözlemliyoruz. Örneğin D ve E kümesinin yalnızca %35’inin meskeninde bilgisayar bulunuyor, %43’ü internet erişimine ve %61’i akıllı telefona sahip. 
  • Türkiye’de WhatsApp %77 ile toplumsal medya uygulamaları ortasında başkan durumunda. Onu %63 ile YouTube ve %61 ile Instagram takip ediyor. (WhatsApp-%77; YouTube-%63; Instagram-%61; Facebook-%5; Twitter-%33). Bununla birlikte, SnapChat, Telegram ve Tik Tok %11 ya da daha düşük kullanım oranlarına sahip. 
  • Cinsiyet, yaş ve sosyo-eko kümelerini incelediğimiz vakit, en büyük farklılıklar 55 yaş ve üstünde ortaya çıkıyor. Bu kümede kullanım oranı %53 olan WhatsApp hariç başka toplumsal medya araçlarına istek azalıyor. Birebir müşahede D ve E sosyo-eko küme için de geçerli. Bu kümenin %57’si WhatsApp kullanıyor. Bu kümede YouTube ve Instagram kullanım oranları her biri için %40. Facebook ve Twitter oranları ise çok daha düşük. En yüksek WhatsApp ve YouTube kullanım oranları 35-54 yaş aralığının yanı sıra A ve B sosyo-eko kümede gözleniyor (sırasıyla %76 ve %86). 18-34 yaş kümesinin %54’ü Snapchat’i sık olarak kullanıyor. 
  • “İyi haber kaynağı olma” algısı ve “özgür olma” algısı değerli oranda paralellik gösteriyor. Toplumsal medyayı özgür bulanların yarısı toplumsal medyanın “iyi bir haber kaynağı” olduğunu düşünüyor. Toplumsal medyayı özgür bulmayanların bu mecrayı “iyi bir bilgi kaynağı” olarak algılama oranı ise %15’e kadar düşüyor.
  • Toplumsal medya toplum ortasında yüklü olarak pasif hareket olarak isimlendirilebilecek bilgi almak ve bilgiyi teyit etmek maksadıyla kullanılıyor. Türkiye’nin %88’i toplumsal medyayı “ülkedeki değişik bahisler hakkında haber/yorum almak” ve “edinilen bilgilerin doğruluğunu araştırmak” için kullanıyor. D ve E sosyo-ekonomik statü kümesi, toplumsal medyayı “edinilen bilginin doğruluğunu araştırmak” için öteki sosyo-ekonomik statü kümelerine nazaran daha az kullanıyor. 
  • Etkileşim içeren aktiviteler ise pasif hareketlere nazaran daha geri planda kalıyor. Her 5 şahıstan 3’ü toplumsal medyayı “kendi hayatındaki gelişmeleri paylaşmak” için kullanırken toplumun yarısı “ülkedeki değişik bahisler hakkında kendi görüşünü paylaşmak” üzere emeller için kullandığını belirtiyor. 
  • 55 yaş ve üstü kesim, toplumsal medyayı “tanıdıklarının hayatıyla ilgili bilgi almak” için kullanmaya ve 18-34 yaş kümesi, toplumsal medyayı “kendi hayatındaki gelişmeleri paylaşmak” için kullanmaya daha yatkın görünüyor. 
  • Uydurma hesaplar toplumsal medyanın âlâ bir bilgi kaynağı olmasına mani olmasa da bireylerin pasif kalmasında tesirli. Toplumsal medyanın “sahte hesaplarla dolu” olduğunu düşünenlerin yarısı birebir vakitte kendini “genel olarak pasif” olarak tanımlıyor. 
  • Toplumun genelinde her 5 şahıstan yalnızca 1’isi kendini “sosyal medyada aktif” olarak tanımlıyor. Yeniden tıpkı oranda birey ise toplumsal medyada inanmadığı paylaşımlara yorum ya da yanıt yazarak yansısını gösterdiğini ve bu mecranın öbür kullanıcılarıyla etkileşime girdiğini belirtiyor. 
  • Bayanlar “inanmadıkları paylaşımlara reaksiyon vermek” konusunda erkeklere nazaran daha çekimser davranıyor. Her 5 bayandan 3’ü inanmadığı paylaşımlara reaksiyon vermezken erkeklerin yarısı reaksiyon vermiyor. Yaş ilerledikçe “inanılmayan paylaşımlara reaksiyon verme” davranışı da artıyor. 18-34 yaş kümesindeki her 5 bireyden 3’ü “inanmadığı paylaşımlara reaksiyon vermeyeceğini” söylerken 55 yaş üstü kümenin lakin yarısı “inanmadığı paylaşımlara” reaksiyonsuz kalabiliyor. 
  • Toplumda yalnızca her 4 bireyden 1’i toplumsal medyada bir kümeye üye olduğunu belirtiyor. A ve B sosyo-ekonomik kümede yer alanlar ve erkekler toplumsal medya kümelerine üye olmaya daha yatkın görünüyor. Sosyo-ekonomik statü kümesi geriledikçe toplumsal medyada bir kümeye üye olma oranı da geriliyor. 
  • Toplumsal ve siyasal içerikli kümelere 55 yaş ve üstü kesim ilgi gösterirken, 18-55 yaş ortası mesleksel gruplara/işyeri kümelerine daha fazla ilgi gösteriyor.

Bir Cevap Yazın