Koronavirüs: Neden sabun, el jelinden daha tesirli?

Koronavirüs: Neden sabun, el jelinden daha tesirli? 1

Avustralya’daki New South Wales Üniversitesi’nden, kimya profesörü Pall Thordarson Guardian gazetesine yazdığı makalede, neden sabunla el yıkamanın, dezenfektan jellerden daha tesirli olduğunu anlattı;

Virüsler vücut dışında saatlerce, velev günlerce faal olabilir. Alkol içeren dezenfektanlar, likitler, ıslak mendiller, jel ve kremler virüslerden kurtulmakta kullanışlı, lakin hiçbiri sıradan sabun kadar yeterli değil.

Yukarıda bahsettiğim bilgiyi Twitter’da paylaştığımda yerküre çapına yayıldı.

Neden olduğunu çözdüm sanırım. Sıhhat yetkilileri bize iki bildiri veriyorlar. Biri, virüsü kaptığınızda bundan kurtulmak ya da öldürmek için bir ilaç olmadığı. Başkası de virüsün yayılmasını engellememiz için ellerimizi yıkamamız gerektiği. Kulağa tuhaf geliyor. Milyon dolar verseniz bile koronavirüsü alt edecek için bir ilaç alamazsınız. Ancak büyükannenizin sabun kalıbı virüsü öldürüyor.

‘İskambil kağıdından haneler gibi’

O vakit neden sabun Sars-CoV-2, Koronavirüs ve sair virüs tiplerinde bu kadar âlâ işe yarıyor? Özetle, tabiatıyla bir araya gelen bir nano-parçacık olan virüste en zayıf bağın iki tabakalı lipitler (yağ) olması. Sabun yağ zarlarını çözer ve virüs iskambil kağıdından yapılmış meskenler üzere dağılıp, ölür yahut bir sair deyişle virüsler gerçek manada canlı olmadıklarından, etkisiz hale gelirler.

Kısmen daha uzun açıklaması ise, birden fazla virüsün 3 adet yapı taşına sahip olmaları; Ribonükleik Asit (RNA), protein ve lipitler. Virüs bulaşmış hücre, bu yapı taşlarından çokça üretir ve sonra kendi kendine bunları virüs oluşturmak için bir araya toplar.

Kritik nokta, bu yapı taşlarını bir arada tutacak kadar güçlü ortak bağların olmaması. Bu da, bunları ayırmak için kesinlikle ağır kimyasallar kullanmanız gerekmediği manasına geliyor.

Enfekte olmuş bir hücre öldüğünde, tüm yeni oluşan virüsler kaçar ve sair hücrelere bulaşırlar. Kimileri da akciğerlerin hava yoluna masraf.

Öksürdüğünüzde ya da bilhassa hapşırdığınızda küçük virüs parçacıkları 10 metreye kadar uçabilir, daha büyük olanları ise asıl koronavirüs taşıyıcısı olarak düşünülüyor ve bunlar en ziyade 2 metre uzağa ulaşabiliyor.

Bu ufak parçacıklar yüzeylere düşüp, çabuk kurusalar da virüsler faal olmaya devam eder.

İnsan cildi virüsün yerleşmesi için ülkü bir yandır. “Organiktir” ve cilt yüzeyindeki proteinler ve yağ asitleri virüsle etkileşime girer.

Diyelim ki virüs bulunan çelik bir yüzeye dokundunuz virüs elinize geçecek ve elinizle yüzünüze, mahsusen gözlerinize, burnunuza ya da ağzınıza dokunduğunuzda, size de bulaşacak.

İki ila beş dakikada bir yüzümüze dokunuyoruz

Her insanın ortalama iki ila beş dakikada bir yüzüne dokunduğu anlaşılıyor.

Virüsü sadece suyla temizleyip, atmak mümkün, ama tek başına su, cilt ve virüs arasındaki uhu kadar güçlü bağ ile savaş etmekte yerinde değil. Yani tek başına su yetmiyor.

Öte yandan sabunlu su ise büsbütün farklı bir şey. Sabunda amfifil diye bilinen yağ gibisi hususlar bulunur. Bunlar, yapısal olarak virüs zarındaki lipitleri andırır. Sabun molekülleri, virüs zarı içindeki lipitlerle savaş eder. Sabun sıradan kiri de, aşağı yukarı bu halde temizler.

Sabun, virüs ve cilt arasındaki yapışkanı değil, virüsteki RNA, lipitler ve proteinleri bir arada tutan, ayakkabılardaki yapıştırıcılara benzeyen etkileşimleri de gevşetir.

Alkol bazlı eserler ki dezenfektanların birden fazla da böyledir, yüksek orantıda alkol solüsyonları (genellikle %60-80 etil alkol) içerir ve virüsleri emsal biçimde öldürür. Lakin sabun bunlardan daha düzgündür, zira tek gereksiniminiz olan az ölçüde sabunlu su ile ellerinizi kaplayıp basitçe ovarak temizlemek. Öte yandan, virüsü kısa müddetliğine sözün tam manasıyla etil alkole bulasanız bile, ele jel sürmek yahut ıslak mendil kullanmak, ellerinizin tamamını gereğince ıslatıp, temizlediğinizi garanti etmez.

Yani, en düzgünü sabun lakin yakınınızda olmadığında, lütfen alkol bazlı dezenfektanları kullanın.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir