Koronavirüs psikolojisi nasıl yenilir?

2020 yılı yaşanan zelzele, çığ üzere doğal afetler, kazalar, göçler ve son olarak tüm insanlığı tedirgin eden global koronavirüs salgını nedeniyle son yılların en ‘travmatik’ yılı olarak başladı. Bu travmadan kişilerin nasıl kurtulabileceği konusunda VM Medical Park Pendik Hastanesi’nden Eksper Psikolog Müge Olgun da tekliflerde bulundu.

Kişilerin nesiller boyunca hayatta kalabilmek ve soylarının devamlılığını sağlayabilmek gayesiyle tabiatta birçok hadiseye karşı savaş vermek durumunda kaldığını söyleyen Mütehassıs Psikolog Müge Olgun, bu savaşta en büyük destekçilerimizden birinin ‘stres’ kavramı olduğunu söyledi. Psikolog Müge Olgun, son periyotta yaşanan olumsuz birçok hadisenin travmatik tesirinden kurtulmak ismine güneşli hoş havalarda kalabalıkla iç içe olmadan, tek başına tabiat ile iç içe yürüyüş yapmanın ruh sıhhatine olumlu tesiri olacağına dikkat çekti.

SINIRLI ORANTIDA GERILIM KIŞILERIN PERFORMANSINI ARTIRIR

Gerilimin aslında çok gereksinim duyduğumuz ve sınırlı bir duruma karşı performans göstermemizi sağlayan bir mekanizma olduğunun altını çizen Psikolog Olgun, “Örneğin sabah 08:00’da iş konumunda olmamız gerekiyorsa, bunun için hazırlanarak trafik durumuna nazaran kendimizi ayarlayıp konuttan çıkmamız gerekir. Bize gerekli hareketi gerçekleştirme yetisi sağlayan işte tam olarak bu ‘işe gecikmeme konusundaki’ gerilimdir. Şayet gerilim diye bir kavram olmasaydı muhtemelen beşerler her tarafa geç kalır, performans sergileyemez ve başlarına birçok olumsuz vaka gelirdi. Buradan yola çıkarak günlük rutinimizin her anının işlevsel gerilim mekanizmasıyla dolu olduğunu söyleyebiliriz” dedi.

ZİHİN TEHLİKE ALGILAYINCA VÜCUDUN KIMI YERLERINDEN GÜÇ ÇEKER

Gerilimin olması gerekenden çok daha çokça seviyede yaşanıp işlevselliği bozmasının istenilmeyen bir durum olduğunu işaret eden Psikolog Olgun, yüksek seviyede gerilimin yol açtığı problemleri ise şöyle anlattı: “Yüksek seviyede gerilim, duygusal olarak bir ağırlık yaratmakla birlikte vücudumuzun çeşitli nahiyelerinde ağrı, sızı, uyuşukluk, sıkışıklık, kasılma ve gibisi bedensel rahatsızlıkların ortaya çıkmasına yol açar. Gerilim tıpkı vakitte mide bağırsak marazları, cilt illetleri ve birçok marazlara iyi yer hazırlar. Ağır gerilimin vücut üzerinde bu biçimde tesir etmesinin temel sebebi ‘Sempatik Hudut Sistemi’ denilen mekanizmanın devreye girmesidir. Bu sistemde zihin tehlikeyi algıladığında vücudu savaşmaya yahut kaçmaya hazırladığı için vücudun çeşitli yanlarından güç çekerek gerekli konumlara verir. Örneğin, savaşmak ya da kaçmak için kas gücüne muhtaçlığımız vardır. Bu yüzden kas gücümüz artar.”

YÜKSEK TASA VE DEHŞET HAYAT KALİTESİNİ BOZUYOR

Birtakım vakitlerde günlük rutini bozan, fizikî ve ruhsal bütünlüğü tehdit eden vukuatlara maruz kalarak ya da şahit olarak yüksek seviyede kaygı, dert, panik, çaresizlik ve dehşete kapılma üzere durumların ortaya çıkabildiğini tabir eden Psikolog Olgun; “Bu üzere beklenmedik ve his yükü çok ağır vukuatlar umum olarak ‘psikolojik travma’ olarak isimlendirilir. Ruhsal travma yaratan vakalar da günlük gerilim seviyemizin çok daha üzerinde bir gerilim yaşamamıza yol açar. Bu hadiseler tek seferlik hikayeler ve belli bir müddet tekrarlayan hadiseler olarak iki ana kümeye ayrılabilir. Tek seferlik vukuatlara örnek verecek olursak; kazalar, ameliyatlar, vefatlar, zelzeleler ve öbür doğal afetler sıralanabilir. Belli başlı bir sürece yayılmış ve tekrarlayan vakalara bakıldığında ise; tacizler, istismarlar, ihmaller, savaşlar, salgınlar ve şiddet içeren hikayelerle karşılaşılmaktadır” diye konuştu.

YERKÜREDE HER 3 BIREYDEN 1’İ TRAVMATİK GERILIM YAŞIYOR

Araştırmalara nazaran, yerkürede her 3 beşerden 1’nin hayatının muayyen bir periyodunda travmatik bir hadiseye maruz kaldığına vurgu yapan Psikolog Olgun, şöyle devam etti: “Kimi beşerler travma sonrası süreçleri bir mühlet sonra atlatabilirken kimleri ise atlatmakta zorlanabilmektedir. Bu yüzden ‘stres bozuklukları’ gelişebilir. Umumî olarak gerilim bozukluğu olması durumunda kişi hadise arkada kalmış olsa bile, hâlâ yaşanıyormuş yahut her an yine yaşanabilirmiş üzere tasa ve dehşetlere kapılabilir. Tekrarlayıcı telaş, endişe ve mutsuzluk süreçleri ise hayat kalitesinin bozulmasına yol açmaktadır.”

SON PERIYOTTAKI HIKAYELER GELECEK KORKUSU YAŞATIYOR

Son devirlerde tüm yerkürede toplumsal olarak ağır gerilime maruz kalma durumunun arttığının altını çizen Psikolog Olgun şunları söyledi: “Ülkemizde son birkaç ay içinde sarsıntı, çığ, salgın hastalık, kazalar ve içinde bulunulan savaş kuralları nedeniyle yaşanan mevt, yaralanma ve vesair zararlara direkt ve dolaylı olarak maruz kalınması, bu hadiseleri medyadan izlemek hepimizin içinde büyük bir endişe ve tasa oluşmasına neden oldu. Bir kısmımız hadiselere direkt maruz kalırken bir kısmımız ise yalnızca haberdar olarak ruhsal açıdan etkilendi. Travmatik vukuata medya ya da sair muhabere yollarıyla dolaylı olarak maruz kalma durumuna ‘ikinci el travma’ denilmektedir. Bu yüzden başımıza bir vaka gelmese bile, gelebileceği ile ilgili gelecek dertleri ile müsabakaya başladık. Şayet yaşanılan tasa, mutsuzluk, umutsuzluk ve panik durumları ömür kalitesini etkileyecek seviyeye çıkarsa, en kısa hengamda psikoterapi desteği alınması değer taşıyor”

BU SÜRECİN MUVAKKAT OLDUĞUNU AKLINIZA GETİRİN

Psikolog Olgun, münhasıran korona virüsün yayılmasını önlemek ismine seyahat özgürlüğünün kısıtlanması, mekteplerin tatil edilmesi, spor müsabakaları ve sanatsal aktivitelerin ertelenmesinin yarattığı olumsuz psikolojiden sıyrılmanın nasıl mümkün olabileceği sorusuna ise şu karşılığı verdi: “Unutmamak gerekir ki, birçok faaliyetin iptal edilme sebebi, kişilerin örtülü ortamlara girmesini ve birbirleriyle ziyade temas etmelerini engelleyerek onları ‘korumayı’ amaçlıyor. Zira bu virüs belli ortamlarda bir mühlet yaşayabiliyor ve kişiden kişiye yayılabiliyor. Öncelikle hatırlamamız gereken bir haber var; bu muvakkat ve kısa vadeli bir süreç! Başkaca güneşli şık havalarda çok çokça kalabalığa maruz kalmadan tek başınıza tabiat ile iç içe yürüyüş yapmanızda bir sakınca yok. Bilakis güneş ışığının ve egzersizin sıhhatimiz üzerine epey kıymetli tesirleri var. Bununla birlikte, âlâ bir beslenme ile bağışıklık sistemimizi desteklemek de ruhsal olarak daha âlâ hissetmemize yardımcı olmaktadır.”

TOPLUMSAL CANLILAR OLARAK BİRBİRİMİZE MUHTAÇLIĞIMIZ VAR

Yapılan araştırmalara nazaran travmaya ne kadar erken ve sık aralıklı seanslarla müdahale edilirse terapi sürecinin o kadar süratli ve sağlıklı ilerlediğini belirten Psikolog Olgun; “Terapi gören kişinin geçmiş ömür hikayesi de terapi süreçlerinin gidişatını ve seans sayısını etkilemektedir. Örneğin; 1999 yılında yaşanan sarsıntıda yakınlarına zarar gelen bir kişi yakın periyotta tekrar zelzele gerçeği ile karşılaşınca geçmiş travması da tetiklenebilmektedir. Bu yüzden her kişinin terapi planı kişinin gereksinimlerine hususî olarak planlanmalı ve terapi gayesi âlâ bir biçimde belirlenmelidir. Psikoterapi desteği almanın yanı sıra, dertlerimizi atlatma konusunda hem kendi gayretimiz hem de etrafımızdakilerin toplumsal desteği epeyce kıymetlidir. Sonuçta biz toplumsal canlılarız ve birbirimize muhtaçlığımız var. Duygusal süreçlerimizi etrafımızda güvendiğimiz beşerlerle paylaşmak ve desteklemek nispeten önemlidir” tabirlerini kullandı.

DERDE NEDEN OLAN HİKÂYELERİNİZİ PAYLAŞIN

Bir gayrı değerli ögenin ise inançlı bir alan belirlemek ve yaşanılan hadiseden sonra dinlenmeye çalışmak olduğunu vurgulayan Psikolog Olgun; “Herhangi bir tehdit ögesi varsa bununla ilgili tedbir almak da göz gerisi edilmemelidir. Örneğin; sarsıntı sonrasında hasarlı binalara girmemek gerekir. Bunun devamında ise kaçınma fiilinin korkuyu artırdığı gerçeğini bildiğimiz için sağlam gayrı binalara sıradan halde girip çıkmayı sürdürmek de gereklidir. Yani, müsait tedbirler alınarak tasa yaratan durumla yüzleşmek değerlidir. Travmaya maruz kalmış bireylerin yakınlarına da kıymetli hizmetler düşmektedir. Bunlardan birisi travma sonrası gerilim belirtileri gösteren kişinin hikâyesini anlatmasının istenmesidir. Kişi hikâyesini ne kadar çok anlatırsa, zihninin o olumsuz anıyı hazmetmesi o kadar kolaylaşır. Ayrıyeten hikâyesini anlatan kimselerin verdiği yansıların anlaşılabilir ve olağan oluğunun aktarılması ve sabırla destekleniyor olması da epeyce kıymetlidir. Bu arada o bireye karşı günahlı cümle yapısı kurmamaya da dikkat etmek gerekir. Örneğin; “Kafana takma”, “Stres yapma”, “Stres yapmaman lazım”, “Buna mı takılıyorsun?”, “Düşünmemeye çalış”, “Unutmaya çalış” üzere cümle yapıları epeyce kusurludur. Tam bilakis, insana kendisini ve hislerini tabir etme özgürlüğü ve rahatlığı vermek gerekir. Unutmamalıyız ki, mutluluklar paylaştıkça artar, üzüntüler paylaştıkça azalır” formunda konuştu.

Bir Cevap Yazın